Skip to main content

Id-Daħla tal-Belt Kapitali


 Dan l-artiklu deher fil-ħarġa tan-Nazzjon tal-Ħamis 12 ta' Frar 2015




Waħda mid-deċiżjonijiet li kien ħa Gvern Nazzjonalista lura fl-2009 kienet li jagħti dehra ġdida lil Belt Valletta. Sar ħafna xogħol ta’ restawr fuq il-fortifikazzjonijiet u pavimentar, pero’ l-aktar deċiżjoni importanti kienet il-proġett tad-daħla tal-Belt. Għal dan il-proġett kien ġie ikkummisjonat l-arkitett u disinjatur ta’ fama mondjali, Renzo Piano. Żgur mhux forsi li parti kbira mill-mertu għala l-Belt Valletta rebħet l-unur għal Belt Kapitali Ewropea fl-2018 kienet ir-riġenerazzjoni kbira li saret fiha f’dawk is-snin, fosthom ukoll dan il-proġett tad-daħla tal-Belt.

Kien proġett li għall-ewwel ħoloq xi ftit tal-kontroversja, iżda illum il-ġurnata ħafna huma dawk li jfaħħruh. Jissemma b’mod prominenti f’diversi siti u ġurnali ta’ estetika u arkitettura, u ġa huwa kbir l-ammont ta’ turisti li jaslu Malta jistaqsu għalih.

Id-daħla tal-Belt kellha ssir esperjenza. Taqsam il-pont fuq il-foss, li ġie mċekken għad-daqs oriġinal tiegħu, daqs li issa jippermettilek tgawdi d-dehra tal-fortifikazzjonijiet tal-Belt u tal-ġnien ġdid fil-foss innifsu, spazju miftuħ li jkompli jaċċenna l-kobor tas-sur ta’ maġenbu. Tgħaddi mis-sur, bejn żewġ ħitan massivi tal-ġebla Maltija, u ssib ruħek f’fetħa li tippermettilek tara l-maesta’ taż-żewġ Kavallieri, dak ta’ San Ġwann u dak ta’ San Ġakbu. Maġenbhom, il-bini li jilqa’ fih l-ogħla istituzzjoni demokratika ta’ pajjiżna, il-Parlament, fejn ir-rappreżentanti tagħna jiddiskutu u jiddeċiedu f’isimna. Binja li tidher qisha ġiet imnaqqxa mis-swar stess, u mill-istess pedament li fuqu inbniet Beltna joħroġ il-pedament tad-demokrazija, bil-kulur safrani tal-ġebla jkanġi mal-qawwa tax-xemx. Taħtu, spazju ta’ eżebizzjonijiet artistiċi, storiċi u politiċi, spazju kulturali fejn l-identita’ tal-poplu tista’ tiġi skoperta’. Maġenbu, teatru miftuħ bħalma ssib f’bosta bliet ewropej oħra, fejn artisti u atturi jistgħu jesperimentaw waqt li l-poplu jgawdi l-produzzjoni taħt id-dell tal-Kavallier ta’ San Ġakbu. Faċċata, il-perspettiva sħiħa ta’ Triq ir-Repubblika, bin-nies għaddejja: il-mixja tal-poplu mill-Palazz tal-GranMastru, simbolu tal-ħakma, għal Palazz il-ġdid tal-Parlament, simbolu tad-demokrazija. Perspettiva li timbuttak tibqa’ dieħel ġo din il-Belt imżewqa b’tant ilwien u tant ħsejjes, sa ma twasslek fil-qalba tagħha, Pjazza San Ġorġ, spazju miftuħ li jerġa’ jagħti nifs qalb il-bini u s-simetrija tal-Belt.

Dak kien il-ħsieb. Dak kien il-pjan. Pjan li sfortunatament qed narawh bilmod il-mod jiżżarma minn gvern li mill-bidu ra kif għamel biex fixkel, mill-bidu lanqas biss prova jifhem il-kunċett, mill-bidu wera li ma jimpurtah xejn mit-tixrid u t-tisħiħ tal-kultura. Qed naraw gvern li rema mit-tieqa l-pjan tal-ġnien fil-foss tal-Belt, parti daqshekk integrali mill-kunċett ta’ dan il-proġett. Gvern li issa wkoll irid jagħlaq l-ispazju miftuħ li ġie ikkreat mal-Parlament bil-monti, jew aħjar is-suq.

Ejja nagħmluha ċara. Il-bejjiegħa tal-monti m’huma xejn inqas minn ħaddieħor, u bħal kulħadd huma wkoll qed jaħdmu biex jaqilgħu l-ħobża ta’ kuljum tagħhom. Pero’ hemm post u hemm post fejn għandu jitrama’ suq. L-ispazju li ġie kkreat fid-daħla tal-Belt qiegħed hemm bħala kunċett ta’ spazju miftuħ, u mhux biex kulmin jidħol il-Belt, flok jgħix l-esperjenza li ried jgħaddieh minnha Piano, isibu ruħu ġo nofs suq.

L-idea li ġġiegħel lin-nies jgħaddu minn ġos-suq biex jixtru aktar hija idea żbaljata. Min ma jridx jixtri minn fu    q il-monti, xorta mhux ħa jixtri. Imma min irid jixtri mill-monti, lest imur fl-aħħar tad-dinja biex imur għalih. Anke’ f’Malta. Għal monti li jarma l-Inspire jew il-ground tal-Birgu, issib kju ta’ karozzi lesta biex tidħol mill-ħamsa ta’ filgħodu! Ħadd ma jgerger għax mhux qegħdin f’post ċentrali. Jekk il-prodotti jkunu interessanti u l-esperjenza tax-xiri tkun pożittiva, in-nies tmur ikun fejn ikun. F’kull belt ewropea jarma monti, u f’kull belt ewropea issib il-monti l-barra mill-Belt. U xorta kulħadd imur bil-gzuz għalih. Ħlief f’Malta, li ħa npoġġuh propju fid-daħla biex minn għalina l-bejjiegħa jmorru aħjar, bir-riperkussjoni li neqirdu l-kunċett li qabbadna l-aqwa disinjatur fid-dinja joħloq.

Hija ħasra, u ħasra kbira, li għandna gvern li lest jarmi kull kunċett ta’ kultura għax-xiri tal-voti. U hija ħasra akbar li għandna poplu lest jippermetti attakk wara l-ieħor fuq ir-ruħ kulturali u l-identita’ tiegħu. Ironikament, lejliet li Beltu tkun il-Belt Kapitali Ewropea.



Popular posts from this blog

Daphne ma nqatlitx ilbieraħ

Daphne ma nqatlitx ilbieraħ.
Daphne inqatlet meta esponiet traffikanti tad-droga, bil-provi u bir-ritratti tagħhom, u dawn flok ġew arrestati sabu Gvern jgħattilhom. Għax il-papa kien midħla tal-Partit. Għax kien ħabib tal-Ministru.
Daphne inqatlet meta esponiet korruzzjoni fil-Korp tal-Pulizija, meta esponiet spetturi u kuntistabbli li kienu kompliċi mal-kriminali, u dawn flok tkeċċew sabu Gvern li jtihom il-promotions. Anzi, min minnhom kien laħaq tkeċċa qabel, sab Gvern li reġa' daħħlu lura.
Daphne inqatlet meta esponiet bil-provi każi ta' ħasil ta' flus fuq livell internazzjonali, minn reġimi dittatorjali, u l-Kummissarju, l-Avukat Ġenerali, u l-politiċi tagħna, flok ħadu passi raw kif għamlu biex l-evidenza tinqered jew titħalla taħrab.
Daphne inqatlet meta l-Avukat Ġenerali u tliet Kummissarji tal-Pulizija in fila, raw quddiemhom il-provi ta' kriminalita' organizzata min-nies fil-poter, u għalqu ħalqhom u m'għamlu xejn.
Daphne inqatlet meta l-politiċi tagħna ħ…

Daphne wasn't murdered yesterday

English translation of this original blogpost in Maltese.
Daphne wasn't murdered yesterday.
Daphne was murdered when she exposed drug traffickers, with photographs and evidence, and instead of being arrested they found a government ready to cover up for them. Because their daddy was into the Party's circle. Because he was a friend of the Minister.
Daphne was murdered when she exposed corruption in the higher echelons of the Police Force, when she exposed inspectors and police officers involved in criminal circles, and rather than seeing action being taken we saw a government rewarding them with promotions. And re-instating those who had been expelled in the preceding years.
Daphne was murdered when she exposed cases of money-laundering on an international level, involving high-profile politicians from dictatorial regimes, and our Police Commissioner, Attorney General and politicians, failed to take action. Rather, they sought to ensure these crimes were covered up and the evidence…

Il-kont tad-dawl u l-ilma...qed tinsteraq?

Ftit tal-ġimgħat ilu, il-gazzetta The Malta Independent investigat kif is-sistema l-ġdida ta’ kif qed taħdem il-kontijiet l-ARMS kienet qed twassal biex il-konsumaturi jirċievu kontijiet ogħla milli suppost (ara hawn). Diversi ekonomisti u akkademiċi wkoll tkellmu fuq dan u spjegaw kif dan qed jiġri, fosthom Marie Briguglio.
Kif qed jiġri dan? Ħa nipprova nispjega ftit kif taħdem is-sistema. Ir-rati li bihom tħallas għal kull unit mhumiex l-istess. Biex jiġi inkuraġġit li kemm jista’ jkun wieħed ma jikkunsmax aktar milli suppost, hemm skali (brackets) ta' prezzijiet li jogħlew skont il-konsum. Kif tindika t-tabella hawn taħt, jekk ma taqbiżx ċertu ammont ta' units f'sena, tħallas prezzijiet b'tariffi aktar baxxi, u aktar ma wieħed jikkonsma, aktar jiswew il-units.  S'hemmhekk sempliċi.


Sa ftit tas-snin ilu, għalkemm numru ta’ familji kienu jirċievu kont ta’ stima kull xahrejn jew kull tlieta, il-kont attwali kien jinħadem fuq perjodu ta’ sitt xhur. Dan kien ifisser l…