Skip to main content

Id-Daħla tal-Belt Kapitali


 Dan l-artiklu deher fil-ħarġa tan-Nazzjon tal-Ħamis 12 ta' Frar 2015




Waħda mid-deċiżjonijiet li kien ħa Gvern Nazzjonalista lura fl-2009 kienet li jagħti dehra ġdida lil Belt Valletta. Sar ħafna xogħol ta’ restawr fuq il-fortifikazzjonijiet u pavimentar, pero’ l-aktar deċiżjoni importanti kienet il-proġett tad-daħla tal-Belt. Għal dan il-proġett kien ġie ikkummisjonat l-arkitett u disinjatur ta’ fama mondjali, Renzo Piano. Żgur mhux forsi li parti kbira mill-mertu għala l-Belt Valletta rebħet l-unur għal Belt Kapitali Ewropea fl-2018 kienet ir-riġenerazzjoni kbira li saret fiha f’dawk is-snin, fosthom ukoll dan il-proġett tad-daħla tal-Belt.

Kien proġett li għall-ewwel ħoloq xi ftit tal-kontroversja, iżda illum il-ġurnata ħafna huma dawk li jfaħħruh. Jissemma b’mod prominenti f’diversi siti u ġurnali ta’ estetika u arkitettura, u ġa huwa kbir l-ammont ta’ turisti li jaslu Malta jistaqsu għalih.

Id-daħla tal-Belt kellha ssir esperjenza. Taqsam il-pont fuq il-foss, li ġie mċekken għad-daqs oriġinal tiegħu, daqs li issa jippermettilek tgawdi d-dehra tal-fortifikazzjonijiet tal-Belt u tal-ġnien ġdid fil-foss innifsu, spazju miftuħ li jkompli jaċċenna l-kobor tas-sur ta’ maġenbu. Tgħaddi mis-sur, bejn żewġ ħitan massivi tal-ġebla Maltija, u ssib ruħek f’fetħa li tippermettilek tara l-maesta’ taż-żewġ Kavallieri, dak ta’ San Ġwann u dak ta’ San Ġakbu. Maġenbhom, il-bini li jilqa’ fih l-ogħla istituzzjoni demokratika ta’ pajjiżna, il-Parlament, fejn ir-rappreżentanti tagħna jiddiskutu u jiddeċiedu f’isimna. Binja li tidher qisha ġiet imnaqqxa mis-swar stess, u mill-istess pedament li fuqu inbniet Beltna joħroġ il-pedament tad-demokrazija, bil-kulur safrani tal-ġebla jkanġi mal-qawwa tax-xemx. Taħtu, spazju ta’ eżebizzjonijiet artistiċi, storiċi u politiċi, spazju kulturali fejn l-identita’ tal-poplu tista’ tiġi skoperta’. Maġenbu, teatru miftuħ bħalma ssib f’bosta bliet ewropej oħra, fejn artisti u atturi jistgħu jesperimentaw waqt li l-poplu jgawdi l-produzzjoni taħt id-dell tal-Kavallier ta’ San Ġakbu. Faċċata, il-perspettiva sħiħa ta’ Triq ir-Repubblika, bin-nies għaddejja: il-mixja tal-poplu mill-Palazz tal-GranMastru, simbolu tal-ħakma, għal Palazz il-ġdid tal-Parlament, simbolu tad-demokrazija. Perspettiva li timbuttak tibqa’ dieħel ġo din il-Belt imżewqa b’tant ilwien u tant ħsejjes, sa ma twasslek fil-qalba tagħha, Pjazza San Ġorġ, spazju miftuħ li jerġa’ jagħti nifs qalb il-bini u s-simetrija tal-Belt.

Dak kien il-ħsieb. Dak kien il-pjan. Pjan li sfortunatament qed narawh bilmod il-mod jiżżarma minn gvern li mill-bidu ra kif għamel biex fixkel, mill-bidu lanqas biss prova jifhem il-kunċett, mill-bidu wera li ma jimpurtah xejn mit-tixrid u t-tisħiħ tal-kultura. Qed naraw gvern li rema mit-tieqa l-pjan tal-ġnien fil-foss tal-Belt, parti daqshekk integrali mill-kunċett ta’ dan il-proġett. Gvern li issa wkoll irid jagħlaq l-ispazju miftuħ li ġie ikkreat mal-Parlament bil-monti, jew aħjar is-suq.

Ejja nagħmluha ċara. Il-bejjiegħa tal-monti m’huma xejn inqas minn ħaddieħor, u bħal kulħadd huma wkoll qed jaħdmu biex jaqilgħu l-ħobża ta’ kuljum tagħhom. Pero’ hemm post u hemm post fejn għandu jitrama’ suq. L-ispazju li ġie kkreat fid-daħla tal-Belt qiegħed hemm bħala kunċett ta’ spazju miftuħ, u mhux biex kulmin jidħol il-Belt, flok jgħix l-esperjenza li ried jgħaddieh minnha Piano, isibu ruħu ġo nofs suq.

L-idea li ġġiegħel lin-nies jgħaddu minn ġos-suq biex jixtru aktar hija idea żbaljata. Min ma jridx jixtri minn fu    q il-monti, xorta mhux ħa jixtri. Imma min irid jixtri mill-monti, lest imur fl-aħħar tad-dinja biex imur għalih. Anke’ f’Malta. Għal monti li jarma l-Inspire jew il-ground tal-Birgu, issib kju ta’ karozzi lesta biex tidħol mill-ħamsa ta’ filgħodu! Ħadd ma jgerger għax mhux qegħdin f’post ċentrali. Jekk il-prodotti jkunu interessanti u l-esperjenza tax-xiri tkun pożittiva, in-nies tmur ikun fejn ikun. F’kull belt ewropea jarma monti, u f’kull belt ewropea issib il-monti l-barra mill-Belt. U xorta kulħadd imur bil-gzuz għalih. Ħlief f’Malta, li ħa npoġġuh propju fid-daħla biex minn għalina l-bejjiegħa jmorru aħjar, bir-riperkussjoni li neqirdu l-kunċett li qabbadna l-aqwa disinjatur fid-dinja joħloq.

Hija ħasra, u ħasra kbira, li għandna gvern li lest jarmi kull kunċett ta’ kultura għax-xiri tal-voti. U hija ħasra akbar li għandna poplu lest jippermetti attakk wara l-ieħor fuq ir-ruħ kulturali u l-identita’ tiegħu. Ironikament, lejliet li Beltu tkun il-Belt Kapitali Ewropea.



Popular posts from this blog

Il-kont tad-dawl u l-ilma...qed tinsteraq?

Ftit tal-ġimgħat ilu, il-gazzetta The Malta Independent investigat kif is-sistema l-ġdida ta’ kif qed taħdem il-kontijiet l-ARMS kienet qed twassal biex il-konsumaturi jirċievu kontijiet ogħla milli suppost (ara hawn). Diversi ekonomisti u akkademiċi wkoll tkellmu fuq dan u spjegaw kif dan qed jiġri, fosthom Marie Briguglio.
Kif qed jiġri dan? Ħa nipprova nispjega ftit kif taħdem is-sistema. Ir-rati li bihom tħallas għal kull unit mhumiex l-istess. Biex jiġi inkuraġġit li kemm jista’ jkun wieħed ma jikkunsmax aktar milli suppost, hemm skali (brackets) ta' prezzijiet li jogħlew skont il-konsum. Kif tindika t-tabella hawn taħt, jekk ma taqbiżx ċertu ammont ta' units f'sena, tħallas prezzijiet b'tariffi aktar baxxi, u aktar ma wieħed jikkonsma, aktar jiswew il-units.  S'hemmhekk sempliċi.


Sa ftit tas-snin ilu, għalkemm numru ta’ familji kienu jirċievu kont ta’ stima kull xahrejn jew kull tlieta, il-kont attwali kien jinħadem fuq perjodu ta’ sitt xhur. Dan kien ifisser l…

Daphne ma nqatlitx ilbieraħ

Daphne ma nqatlitx ilbieraħ.
Daphne inqatlet meta esponiet traffikanti tad-droga, bil-provi u bir-ritratti tagħhom, u dawn flok ġew arrestati sabu Gvern jgħattilhom. Għax il-papa kien midħla tal-Partit. Għax kien ħabib tal-Ministru.
Daphne inqatlet meta esponiet korruzzjoni fil-Korp tal-Pulizija, meta esponiet spetturi u kuntistabbli li kienu kompliċi mal-kriminali, u dawn flok tkeċċew sabu Gvern li jtihom il-promotions. Anzi, min minnhom kien laħaq tkeċċa qabel, sab Gvern li reġa' daħħlu lura.
Daphne inqatlet meta esponiet bil-provi każi ta' ħasil ta' flus fuq livell internazzjonali, minn reġimi dittatorjali, u l-Kummissarju, l-Avukat Ġenerali, u l-politiċi tagħna, flok ħadu passi raw kif għamlu biex l-evidenza tinqered jew titħalla taħrab.
Daphne inqatlet meta l-Avukat Ġenerali u tliet Kummissarji tal-Pulizija in fila, raw quddiemhom il-provi ta' kriminalita' organizzata min-nies fil-poter, u għalqu ħalqhom u m'għamlu xejn.
Daphne inqatlet meta l-politiċi tagħna ħ…

Il-ħarba tac-Chief-of-Staff

Probabli dan ikun isem tajjeb għal xi film. Il-ħasra hija li qed ngħixuh bħala realtà. Keith Schembri din il-ġimgħa kellu jidher il-Qorti fil-kawża ta’ libell li fetaħ hu stess kontra Simon Busuttil. Il-Qorti mar, imma ma marx biex iwieġeb. Mar biex jargumenta li m’għandux iwieġeb. Għax skont hu, jinfluwenza l-inkjesti Maġisterjali li qegħdin isiru.
Il-Maġistrat iddeferixxa l-każ, u għalissa Keith Schembri ħarab milli jwieġeb fil-Qorti. Il-ħarba kompliet wara l-kawża wkoll pero’ hekk kif il-ġurnalist bravu tat-Times of Malta Jacob Borġ, prova jieħu t-tweġiba ta’ Keith Schembri għal mistoqsija “ta’ min hi 17 Black?”, li Keith Schembri ftit ilu qal li kienet parti mill-business plan tiegħu. Araw il-video ta’ din il-ħarba, li telqet mill-Qorti u baqgħet sejra sa Kastillja (ara hawn). Fiha tifhmu kif tnaqqret id-demokrazija f’pajjiżna, hekk kif apparti li ma jweġibx mistoqsija leġittima, Keith Schembri sa jdur fuq il-ġurnalist u jheddu li hu kien “iħallaslu l-paga”.
Keith Schembri f’kummen…