Skip to main content

L-Aqwa Żmien għas-settur tas-Saħħa Mentali


Għalkemm it-temp ikrah li għamel matul tmiem il-ġimgħa li għaddiet sfratta ħafna miċ-ċelebrazzjonijiet tal-Karnival, saru biżżejjed attivitajiet biex irnexxielha tqum kontroversja.

Fuq is-sit soċjali facebook bdew jiġu ċirkolati diversi ritratti tal-Karnival spontanju tan-Nadur, u ritratt li qajjem l-għadab ta’ ħafna kien ritratt ta’ vann li kien qed jirredikola lil nies li jbatu b’mard mentali jew dimensja.

U jien ngħid bir-raġun li kien hawn rabja għal dak li sar. Minkejja li l-Karnival huwa żmien fejn is-satira u r-redikolu jingħataw l-ispazju kollu biex joħorġu fil-beraħ, għandu jinżamm ċertu rispett lejn is-sensittività ta’ min ikollu problemi ta’ mard. U bħalma lanqas tgħaddielna min moħħna nagħmlu xi ħaġa simili għal nies b’mard fiżiku, l-istess m’għandux isir għal nies b’mard mentali. Speċjalment minħabba l-fatt li diġa’ hemm stigma li għandna niġġieldu fejn jidħlu dawn il-kundizzjonijiet.

Ironikament, dan seħħ ftit ġranet wara li d-diska rebbieħa tal-Festival tal-Malta Song kienet proprju d-diska Taboo ta’ Christabelle, li titkellem dwar it-taboo li għad hawn marbut ma’ kundizzjonijiet ta’ saħħa mentali. Illum nies li jkunu għaddejjin minn dawn il-mumenti qed jiżdiedu, anke’ minħabba kemm saret iktar stressanti l-ħajja, u min ikun għaddej minn mument ħażin għandu jiġi inkuraġġit ifittex il-kura mingħajr il-biża’ li jiġi ttimbrat.

Kien biss is-Segretarju Parlamentari Clint Camilleri li ħareġ jiddefendi dan l-att, proprju b’kumment fuq l-istess sit ta’ facebook, għax qal li dan hu l-Karnival kif jafu jagħmluh in-Nadurin. Ċert li b’dan il-kumment m’għamilx unur lin-Nadurin, meta probabilment in-nies wara dan il-vann lanqas biss kienu min-Nadur. U ftit mumenti wara irrealizza li żbalja, għax kien pront u ħassar dan il-kumment.



Pero’ kumment ieħor li għadda fuq facebook Franco Debono wkoll kien fih x’wieħed jomgħod. Possibli għamilna aktar furur fuq dan il-vann, milli fuq il-fatt li ftit ġranet ilu, żagħżugħ li daħal l-Isptar Monte Karmeli minn rajh, ifittex il-kura, li t-tobba issuġġerew li jinżamm taħt moniteraġġ kontinwu, ħarab minn hemm għax tħalla waħdu u nstab mejjet wara li neħħa ħajtu b’idejh? Iżjed irrabjajna għal dan il-vann insensittiv, milli għal mewt ta’ żagħżugħ li tagħha responsabbli l-Istat li ħallieh waħdu?

U biex tgħaxxaq, din il-ġimgħa sirna nafu b’persuna oħra li ħarbet mill-istess Sptar. X’qed jiġri? Kif dan l-Isptar qed ifalli milli jieħu ħsieb lil dawn in-nies b’dinjità? Kif qed jitħalla bi kmamar ikkundannati, bi travi jserrħu fuq il-puntali, waqt li l-pazjenti jgħixu fihom? Kif qed jitħalla mingħajr biżżejjed staff biex iżommu għaddej tajjeb? Kif insiru nafu biss mill-media li pazjent ieħor miet minħabba l-legionella, tip ta’ bacteria fl-ilma li tiġi mill-ħmieġ?

Hawnhekk il-Gvern għandu responsabbilità politika kbira x’jerfa’. Mhux qed ngħid li l-affarijiet kienu perfetti taħt amministrazzjonijiet oħra, pero’ dan l-Isptar dejjem tmexxa min-nies kwalifikati fil-kura tas-saħħa mentali. Sfortunatament, malli l-Partit Laburista tela’ fil-Gvern fl-2013, dan l-isptar sar ukoll parti mill-metodi li l-Gvern ried jisfrutta biex jagħti r-rigali lil tal-qalba.

Waħda mill-ewwel deċiżjonijiet tal-ex-Ministru tas-Saħħa Godfrey Farrugia kienet proprju li jneħħi lis-CEO Dolores Gauci, persuna kwalifikata fil-kura tas-saħħa mentali, waħda mill-fundaturi tar-Richmond Foundation, u bniedma li ntgħażlet wara sejħa pubblika u proċess miftuħ. Minflok, Godfrey Farrugia kien appunta lil Clifford Grima, avukat u dak iż-żmien Sindku Laburista fl-Imsida, li illum huwa Segretarju Parlamentari. Ċert li l-avukat Grima jifhem f’ħafna affarijiet, fosthom fid-direct orders li jidher li malajr tgħallem jagħti, iżda l-kura tas-saħħa mentali mihix waħda minnhom.



Warajh, id-Deputat Prim Ministru Chris Fearne għoġbu jaħtar lis-Sindku Laburista ta’ Santa Venera, Stefan Sultana. X’taħsbu li hi l-professjoni ta’ Sultana? Bankier. Konvint li fil-qasam finanzjarju kien ikun kapaċi jaqdi funzjoni valida, imma l-kura tas-saħħa mentali żgur mihix il-forte tiegħu.

  

U allura bir-raġun li nikkritikaw il-Gvern li dan is-settur użah biss biex jaqdi lil tal-qalba, b’nies jimmaniġġjawh li mhumiex kompetenti fis-suġġett. Dan hu ta’ għajb kbir, u huwa parti mir-raġuni għala dan is-settur qed imur lura flok ‘il quddiem.

Avolja mill-Oppożizzjoni, is-saħħa mentali rriduha tkun fuq quddiem tal-aġenda tagħna. Il-Kap tal-Partit Nazzjonalista Adrian Delia appunta proprju kelliem fuq dan il-qasam, u f’konferenza stampa din il-ġimgħa għamilha ċara li għandu jkun hemm tolleranza zero fuq l-istigmatizzazzjoni ta’ dawn in-nies.


Kulħadd jista’ jkun hemm mumenti fejn ikun vulnerabbli u jkollu bżonn din it-tip ta’ kura, u rridu nibnu soċjetà fejn f’dawk il-mumenti twennisna u terfagħna, mhux tkissirna u tneżżagħna mid-dinjità tagħna.



Dan l-artiklu deher fil-Mument tal-Ħadd 18 ta' Frar 2018.

Popular posts from this blog

Daphne ma nqatlitx ilbieraħ

Daphne ma nqatlitx ilbieraħ.
Daphne inqatlet meta esponiet traffikanti tad-droga, bil-provi u bir-ritratti tagħhom, u dawn flok ġew arrestati sabu Gvern jgħattilhom. Għax il-papa kien midħla tal-Partit. Għax kien ħabib tal-Ministru.
Daphne inqatlet meta esponiet korruzzjoni fil-Korp tal-Pulizija, meta esponiet spetturi u kuntistabbli li kienu kompliċi mal-kriminali, u dawn flok tkeċċew sabu Gvern li jtihom il-promotions. Anzi, min minnhom kien laħaq tkeċċa qabel, sab Gvern li reġa' daħħlu lura.
Daphne inqatlet meta esponiet bil-provi każi ta' ħasil ta' flus fuq livell internazzjonali, minn reġimi dittatorjali, u l-Kummissarju, l-Avukat Ġenerali, u l-politiċi tagħna, flok ħadu passi raw kif għamlu biex l-evidenza tinqered jew titħalla taħrab.
Daphne inqatlet meta l-Avukat Ġenerali u tliet Kummissarji tal-Pulizija in fila, raw quddiemhom il-provi ta' kriminalita' organizzata min-nies fil-poter, u għalqu ħalqhom u m'għamlu xejn.
Daphne inqatlet meta l-politiċi tagħna ħ…

Daphne wasn't murdered yesterday

English translation of this original blogpost in Maltese.
Daphne wasn't murdered yesterday.
Daphne was murdered when she exposed drug traffickers, with photographs and evidence, and instead of being arrested they found a government ready to cover up for them. Because their daddy was into the Party's circle. Because he was a friend of the Minister.
Daphne was murdered when she exposed corruption in the higher echelons of the Police Force, when she exposed inspectors and police officers involved in criminal circles, and rather than seeing action being taken we saw a government rewarding them with promotions. And re-instating those who had been expelled in the preceding years.
Daphne was murdered when she exposed cases of money-laundering on an international level, involving high-profile politicians from dictatorial regimes, and our Police Commissioner, Attorney General and politicians, failed to take action. Rather, they sought to ensure these crimes were covered up and the evidence…

Il-kont tad-dawl u l-ilma...qed tinsteraq?

Ftit tal-ġimgħat ilu, il-gazzetta The Malta Independent investigat kif is-sistema l-ġdida ta’ kif qed taħdem il-kontijiet l-ARMS kienet qed twassal biex il-konsumaturi jirċievu kontijiet ogħla milli suppost (ara hawn). Diversi ekonomisti u akkademiċi wkoll tkellmu fuq dan u spjegaw kif dan qed jiġri, fosthom Marie Briguglio.
Kif qed jiġri dan? Ħa nipprova nispjega ftit kif taħdem is-sistema. Ir-rati li bihom tħallas għal kull unit mhumiex l-istess. Biex jiġi inkuraġġit li kemm jista’ jkun wieħed ma jikkunsmax aktar milli suppost, hemm skali (brackets) ta' prezzijiet li jogħlew skont il-konsum. Kif tindika t-tabella hawn taħt, jekk ma taqbiżx ċertu ammont ta' units f'sena, tħallas prezzijiet b'tariffi aktar baxxi, u aktar ma wieħed jikkonsma, aktar jiswew il-units.  S'hemmhekk sempliċi.


Sa ftit tas-snin ilu, għalkemm numru ta’ familji kienu jirċievu kont ta’ stima kull xahrejn jew kull tlieta, il-kont attwali kien jinħadem fuq perjodu ta’ sitt xhur. Dan kien ifisser l…